محمد دريايى
634
دانشنامه طب اهل بيت ( ع ) ( فارسى )
رضا عليه السّلام مطالب مبسوطى را در طب و بهداشت به مقتضاى كشور پهناور ايران و مهد تمدن آن زمان براى ما توضيح دادهاند كه در آن ، جايگاه حجامت در ماههاى مختلف و سپس علت بيمارى و حالاتى مانند فرح و حزن را مطرح مىنمايد . سپس از تدابير ايام و مزاج هركدام و اثرگذارى آن بر جسم با دقت ، مطالب را توضيح مىدهد و زمان حجامت را به نسبت سن ( فرد 30 ساله تقريبا ماهى يك بار ) و ترجيح آن را بيان مىدارد . بافتشناسى و تشريح آن را با يك جملهى مفيد و مختصر و چند پاراگراف ساده مشخص مىكند . مكانيسم درمان با حجامت را چنين مىفرمايد : حجامت خون را از ميان گوشت توسط عروق كوچك ( مجارى لنفاوى و كاپيلرها ) بيرون مىكشد بدون آنكه بر بدن ضعف عارض شود بر خلاف « فصد » ( كه خون دادن مستقيم از طريق رگ مىباشد ) . حجامت از گودى پس سر ( جهت اطفال ) سنگينى سر را فرو مىنشاند و حجامت وسط سر ( يك وجب از نوك بينى براى هر فرد ) بيمارىهاى صورت و چشمها و دندانها را علاج مىنمايد . حجامت زير چانه ، فساد لثه و همه ناراحتىهاى دهان را بهبود مىبخشد . حجامت بين دو كتف براى غلبهى حرارت و التهاب و امتلاء ( سنگينى معده و يا گاستريت و كوليت و ايلئيت ) مفيد است . حجامت از ساقهاى پا براى درمان بيمارىهاى مزمن كليه و مثانه و رحم و كمبود عادت ماهانه و جوشها به كار مىرود ، گرچه ممكن است با ضعف همراه باشد ( با تقويت همراه گردد ) : سپس به تكنيك حجامت دقيقا مىپردازد . حجامتكننده چهار زانو بنشيند و دعاى حجامت را بخواند . مطلب ديگر ؛ نحوهى بادكش در هر مرحلهاى است كه بايد به تدريج اضافه گردد ( حد اقل تا سه مرتبه ) ، سپس از آن به لزوم عمل ماساژ قبل از حجامت با روغن اشاره مىنمايد . ( در فصد نيز از روغن زيتون و نمك جوشيده كه سپس سرد مىشود ) و زمانى تيغ زده مىشود كه موضع كاملا سرخ گردد و تيغ را به نرمى در پوست نرم مىنشانند . پس از خروج خون لازم است تا دوازده ساعت نزديكى انجام نگردد . روزى كه حجامت مىكنند بايد هوا صاف باشد و باد شديد نوزد و مقدارى خون بيايد تا روشن گردد و در آن روز انسان حمام نرود كه سبب عارضه مىگردد و تا يك ساعت هم آب گرم به سر و بدن نريزد كه اگر چنين كند به تب دائم مبتلا مىشود .